تعطیل شدن مدرسه
مفاهیم:
چپ / راست، اول تا هفتم، وسط / کنار / بین، جلو / پشت.
مهارتها:
جمع کردن کیف و کتاب و وسائل مدرسه، خارج شدن به نوبت از کلاس، پایین آمدن از پلهها، خروج به نوبت از مدرسه، منتظر شدن برای رسیدن والدین، آداب سوار شدن ماشین یا اتوبوس.
نگرشها:
مردم به تنهایی یا در گروه همواره راههای جدیدی را برای حل مسائل یا انجام کار ابداع میکنند. ابزار و روشهای انجام کار را که مردم ابداع کردهاند روی تمام جنبههای زندگی اثر می گذارند.
تأثیرات بر ساختار شناختی:
1- تشخیص ارتباط علّی.
2- تخمین زدن و تقریب زدن.
3- تأثیر عادات بر شخصیت..
تم شناختی:
نظم: در مورد نظم و ترتیب در کلاس و در جمعآوری وسائل و خارج شدن از کلاس و خارج شدن از مدرسه نکاتی را که به نظرتان میرسد با دانشآموزان مطرح کنید.
ارتباط با صفحات بخش:
1- چند نفر از دانشآموزان هنوز داخل مدرسه هستند؟ چند نفر از دانشآموزان به سمت راست حرکت میکنند؟ چند نفر از دانشآموزان به سمت چپ حرکت میکنند؟ چند خط عابر پیاده در تصویر مشاهده میشود؟
2- چند پرنده در تصویر مشاهده میشود؟ چند تا از آنها روشن و چند تا از آنها تیره هستند؟ آیا تعداد پرندههای روشن و تیره با هم برابرند؟
3- آیا تعداد دانشآموزانی که به سمت چپ حرکت میکنند، با تعداد دانشآموزانی که به سمت راست حرکت میکنند برابرند؟
4- چند کیف در تصویر مشاهده میشود؟
5- آیا تعداد دانشآموزان با تعداد پرندهها مساوی است؟
6- آیا تعداد پنجرههای مدرسه با تعداد پرندهها مساوی است؟
صفحه 72 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
در هر قسمت در سمت راست، آن قدر شکل بکش که تعداد آن با دستهی سمت چپ برابر شود.
شکل را طوری کامل کن که دو نیمهی آن مثل هم باشد.
توصیه به معلم: توجّه دانشآموزان را در رسم شکل متقارن به این نکته جلب کنید که تعداد مربّعهای رنگی در دو طرف خط باید با هم مساوی باشد.
توصیه به والدین: هنگام صرف غذا نمونههای فراوانی از برابر بودن چند دسته مثل قاشق و چنگال، بشقاب و لیوان وجود دارد.
اهداف
1- درک مفهوم تساوی با شمردن تعداد اعضاء دو دسته.
2- درست کردن دستههای با تعداد مساوی با تناظر یک به یک.
3- تمرین کامل کردن نیمهٔ دیگر شکل با استفاده از درک مفهوم تقارن.
روش تدریس
* از دانشآموزان بخواهید به تعداد دلخواه کمتر از ۸ تا عدس در یک طرف قرار دهند، سپس از آنها بخواهید یکی یکی لوبیا در طرف دیگر قرار دهند تا تعداد آنها برابر شود.
* از دانشآموز بخواهید مشابه همین فعالیت را با اشیاء دیگر و یا عددهای دیگر انجام دهند. دانشآموزانی که سمت چپ میروند و تعداد دانشآموزانی که سمت راست میروند و تعداد دانشآموزانی که در حیاط هستند را مقایسه کنند، یا تعداد پرندههایی که بال مشکی دارند و در سمت چپ بالای دیوار مدرسه
هستند را با تعداد پرندههای سمت راست مقایسه کنند. از آنها بپرسید که در این شکل چه چیزهای دیگری برای مقایسه کردن پیدا میکنند.
* در فعالیت صفحه ۷۲ از آنها بخواهید مانند نمونه در سمت راست آنقدر شکل بکشند که تعداد دو دسته برابر شوند.
سپس از آنها بخواهید نیمهٔ پایین شکل شطرنجی را طوری رنگ کنند که دو نیمهٔ آن مثل هم شود. در صورت لزوم فعالیتهای مربوط به تقارن را یادآوری کنید.
توصیههای آموزشی
1- به دانشآموزان نمونههای واقعی را که تعداد عضوهای دستهها برابر باشند را نشان دهید. برای مثال از آنها بخواهید در هنگام غذا خوردن تعداد قاشقها را با تعداد چنگالها یا تعداد لیوان را با تعداد بشقاب روی سفره غذا مقایسه کنند.
2- لازم نیست در رسم شکلهای سمت راست در فعالیت بالای صفحه دقت زیادی شود. لذا بیشتر توجه دانشآموزان را به تعداد مساوی جلب کنید نه رسم شکلهای زیبا و دقیق!
3- در رسم شکل متقارن در هر نمونه شطرنجی توجه دانشآموزان را به اینکه تعداد مربعهای رنگی در دو طرف خط باید مساوی باشند جلب کنید.
4- در فعالیت پایین تقارن نسبت به یک خط افقی برای اولین مرتبه مطرح شده است. لذا دو نیمهٔ بالا و پایین باید مثل هم باشند در صورت لزوم تا کردن روی خط را یادآوری کنید.
صفحه 73 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
مانند نمونه، عدد هر دسته را بنویس. اگر تعداد شکلهای هر دسته برابر است، علامت مساوی (=) بگذار.
توصیه به معلم: هدف این فعّالیت آموزش نماد تساوی است. مفهوم آن پیش از این کار شده است.
توصیه به والدین: در مقابل مفهوم مساوی بودن، میتوانید مفهوم نامساوی یا مساوی نبودن را نیز به کار ببرید؛ امّا از به کار بردن علامت نامساوی ($ \ne $) پرهیز کنید.
اهداف
1- آموزش نماد تساوی.
2- درک دستههای با تعداد مساوی.
3- نوشتن یک تساوی عددی.
روش تدریس
* ابتدا با نشان دادن عددها با انگشتان دست از دانشآموزان بخواهید ۴ شیء را در طرف راست قرار دهند. سپس دوباره با نشان دادن عدد ۴ با انگشتان دست دیگر از آنها بخواهید ۴ شیء را در طرف چپ قرار دهند و سپس از آنها بخواهید تعداد اشیاء دو طرف را مقایسه کنند و شما توضیح دهید که تعداد اشیاء دو دسته با یکدیگر مساوی هستند، سپس نماد تساوی را بیان کنید.
* به صفحهٔ آغازین بخش برگردید و در مورد تعداد دانشآموزان سمت چپ و تعداد دانشآموزان سمت راست بپرسید. سپس در مورد چیزهایی که در تصویر میبینند و با یکدیگر مساوی هستند توضیح بخواهید.
* با توجه دادن دانشآموزان به اینکه نماد تساوی را درست بکشند، از آنها بخواهید فعالیت صفحهٔ ۷۳ کتاب را انجام دهند. ابتدا عدد هر دسته را بنویسند در صورتی که دو عدد نوشته شده برابر بودند، نماد تساوی را بگذارند.
توصیههای آموزشی
1- در برابر مفهوم مساوی بودن دو طرف، مساوی نبودن مطرح میشود ولی در حال حاضر نیازی به بیان نماد نامساوی نیست.
2- پس از انجام فعالیتهای دستورزی و انجام تمارین تصویری کتاب، به سمتی پیش بروید که دانشآموزان بدون دیدن و یا لمس کردن اشیاء و فقط با دیدن نمادهای عددها مساوی بودن یا نبودن را تشخیص دهند.
صفحه 74 کتاب درسی
بشمار و بگو:
شکلهای هر قسمت را بشمار و بگو.
توصیه به معلم: دانشآموزان باید ابزارها و نمادهای مختلف مثل چینه و چوب خط را برای نمایش عدد 8 به صورت 5 و 3 به کار ببرند.
توصیه به والدین: به نقطهی شروع و جهت حرکت قلم و چگونگی نوشتن نماد عدد 8 توسط فرزندتان توجّه کنید و در صدد رفع اشکال احتمالی آن باشید.
اهداف
1- درک مفهوم عدد 8 و برقراری ارتباط نمایشهای مختلف آن عدد
2- درک مفهوم ترکیبی عدد 8 و اینکه 8 به صورت 5 و 3 دیده شود.
3- توانایی نوشتن صحیح نماد عدد 8.
روش تدریس
* با انگشتان دست از عدد ۶ شروع کنید واز آنها بخواهید نمایشهای مختلف عدد 6 رانشان دهند، سپس نمایشهای مختلف عدد 7 و در نهایت نمایشهای مختلف عدد 8 را نشان دهند. از آنها بخواهید 8 تا نخود و لوبیا روی میز به گونهای بچینند که 5 تا لوبیا و 3 تا نخود باشد. به آنها بگویید که این 8 تا را به چند روش دیگر میتوانند بچینند. به این ترتیب ترکیبهای مختلف عدد 8 را با استفاده از کم و زیاد کردن تعداد نخودها و لوبیاها به دست آورند، دانشآموزان را تشویق کرده که همه ترکیبها را به دست آورند.
* از دانشآموزان بخواهید 8 تا پنجرهٔ مدرسه را در تصویر آغازین بخش با رنگ دلخواه رنگ آمیزی کنند، همین عمل را میتوانند با پنجرههای ساختمانهای مجاور نیز انجام دهند به گونهای که 5 تا یک رنگ و 3 تا رنگ دیگر باشد.
* با توجه دادن دانشآموزان به اینکه 8 به صورت 5 و 3 است، فعالیت صفحه 74 را انجام دهید. در هنگام تمرین نوشتن عدد 8 به نقطه شروع و جهت حرکت قلم و نحوه نوشتن نماد عدد 8 توجه لازم داده شود و با حرکت بین دانشآموزان بررسی شود که همهٔ آنها عدد را به صورت صحیح بنویسند.
توصیههای آموزشی
1- از دانشآموزان بخواهید تعداد هر قسمت را همراه با شما با صدای بلند بگویند.
2- از دانشآموزان بخواهید که نوشتن عدد 8 را درمنزل تمرین کنند.
3- نمادهای عدد 8 را به انگشتان دست، کیک 5 قسمتی، چوب خط، مربعهای رنگ شده و... مرور کنید.
صفحه 75 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
عدد هر قسمت را بنویس. اگر تعداد دو طرف برابر است، علامت مساوی (=) بگذار.
با استفاده از شابلون الگوی رسم شده را ادامه بده.
توصیه به معلم: هدف این صفحه، تمرین نماد مساوی (=) به کمک ابزارها و نمادهایی است که دانشآموزان تاکنون آنها را دیدهاند.
توصیه به والدین: از فرزندتان بخواهید از شابلون بیشتر استفاده کند و با آن الگوهای دیگری بسازد.
اهداف
1- استفاده از نمادهایی برای به دست آوردن حاصل جمع و درک ارتباط نمایشهای مختلف اعداد.
2- به کارگیری ابزار شابلون برای طراحی و ادامه یک الگو.
روش تدریس
* از دانشآموزان بخواهید با استفاده از چینه یا ابزارهایی که در اختیار دارند. نمایشهای مختلف عددهای 6، 7 و ۸ را بسازند. تساوی ۶ ۶ را طوری بسازند که هرطرف تساوی یک ارائه یا نمایش از اعداد مورد نظر باشد.
* از دانشآموزان بخواهید پرنده با رنگ آبی را با دکمه به رنگ آبی و پرنده مشکی را با دکمه مشکی نمایش دهند. سپس از آنها بخواهید که ۶ تا دکمه با رنگهای آبی و مشکی را دوطرف دیوار مدرسه به صورتهای مختلف قرار دهند، همین فعالیتها را برای 7 یا 8 تا دکمه نیز انجام دهند.
* فعالیت صفحه ۷۵ را انجام دهید در هر قسمت ابتدا حاصل جمع را پیدا کنید و عدد مورد نظر را بنویسید. در صورتی که دو طرف برابر بود نماد مساوی قرار دهید.
عدد 6، (5 و 1) را نشان میدهد و تفاوتی نمیکند که تعداد آبی در چینهها چقدر است. اگر دانش آموزی به این درک رسیده باشد، بسیار خوب است.
توصیههای آموزشی
1- در این صفحه تمرین نامساوی (≠) مورد توجه قرار گرفته است با این تفاوت که عددهای اطراف خیلی واضح قابل تشخیص نیستند.
2- در ساخت الگو با استفاده از شابلون اگر اندازهٔ شکلی که با شابلون کشیدهاند، با اندازه شکل کتاب همخوانی نداشت ایرادی ندارد، حتی اگر فقط یک شکل را بعد از مثلث بکشند و نتوانستند شکل دیگری را رسم کنند ایرادی ندارد.
3- از دانشآموزان بخواهید با استفاده از شکلهای شابلون الگوی دیگری را طراحی کنند و نفر کنار دستی آن را ادامه دهد.
4- دانش آموزان را تشویق کنید که برای انجام فعالیت این صفحه راهحلهای ابتکاری استفاده کنند. برای مثال در قسمت چوب خطها میتوانند در دستهٔ سمت چپ یک چوب خط را برداشته دستهٔ ۵تایی را کامل کنند و به این ترتیب دستهٔ سمت چپ هم یک ۵ تایی و یک یکی میشود. بنابراین دو دسته با هم برابر هستند.
صفحه 76 کتاب درسی
بشمار و بنویس:
از هر شکل چند تا هست؟ با چوب خط بشمار و عدد مناسب بنویس.
توصیه به معلم: بهتر است این فعّالیت به صورت گروهی (2 نفره) انجام شود. یک دانشآموز، شکلهای مثل هم را یکی یکی بیان کند و دیگری چوب خط بگذارد. دانشآموزان همزمان با شمردن، میتوانند روی شکل شمرده شده علامت بزنند.
توصیه به والدین: همین فعّالیت را میتوانید با فرزندتان به صورت دو نفره انجام دهید. شما یکی یکی بگویید و او چوب خط بگذارد.
اهداف
1- سرشماری با کمک چوبها.
2- برقراری ارتباط نمایش چوب خطی و نماد عددها.
روش تدریس
* ۴ نفر از دانشآموزان را جلوی تخته بیاورید. یک مسئول انتخاب کنید. هر نفر باید شماره مربوطه به دانشآموزان جلوی تخته را ببیند و به او برای مسئول شدن رأی دهد. سپس شمارهها را روی تخته بنویسید. یک دانشآموز رأی را میخواند شما برای آن فرد یک چوب خط میگذارید. هر بار که چوپ خطها
به ۵ رسید دستهٔ ۵ تایی درست کنید.
* به صفحهی آغازین این بخش مراجعه کنید تا با یک فعالیت دو نفره تعداد دانشآموزان یا اشکال یا اشیاء را سرشماری کنند.
* دانشآموزان تعداد اشکال مورد نظر را به صورت یک فعالیت گروهی دو نفره که یک نفر نام شکلها را بگوید و دیگری چوب خط بکشد، سرشماری کنند.
توصیههای آموزشی
1- توجه داشته باشید که با شمارش هر شیء یک چوب خط را رسم کنند تا اشیاء یا اشکال تمام شود، نه اینکه ابتدا اشیاء را بشمارند و بعد به تعداد شمارش شده، چوب خط نشان دهند. در این صورت سرشماری با چوب خط اتفاق نیفتاده است.
2- از دانش آموزان بخواهید جدولی نظیر جدول پایین را طراحی کرده و اشیاء داخل منزل را سرشماری کنند.
| |
نقاشی شکل |
نقاشی شکل |
| |
نماد عدد |
چوب خط |
نماد عدد |
چوب خط |
3- میتوانید در مورد سرشماریهای رسمی کشور و اهمیت کارهای آماری برای دانشآموزان توضیح دهید.
صفحه 77 کتاب درسی
با ابزار کار کن:
شکل بالا را با خط کش در قسمت پایین بکش.
توصیه به معلم: هدف اصلی این فعّالیت، کار با خط کش است؛ امّا توجّه دانشآموزان را به تعداد و محلّ خطها و مربّعها در شکل جلب کنید.
توصیه به والدین: فرزند شما میتواند نقّاشی کردن با خط کش و شابلون را در منزل تمرین کند تا در استفاده از آنها ماهر شود.
اهداف
1- استفاده از صفحهٔ شطرنجی برای درک بزرگ نمایی شکلها
2- درک تجانس با بزرگ کردن شکلهای در صفحهٔ شطرنجی
3- تمرین کامل کردن مربع شگفت انگیز.
روش تدریس
دانشآموزان باید بتوانند با ابزاری نظیرخط کش و شابلون با مهارت کار کنند. رسم این اشکال با استفاده از خط کش میتواند به دانشآموز در تمرین کار با ابزار کمک کند. برای کسب مهارت، میتوانید مقداری کاغذ باطله یا روزنامه به دانشآموزان بدهید تا کشیدن خط را تمرین کنند. شکلهایی مثل هم در دو اندازهٔ متفاوت را به کلاس بیاورید و به دانشآموزان نشان دهید.
* در تصویر آغازین بخش، دایرههای هم شکل ولی در اندازههای مختلف دیده میشوند.
* به صفحه 77 مراجعه کنید. دستورالعمل این صفحه را به دانشآموزان توضیح دهید. سپس با راهنمایی شما و نقطههای گذاشته شده در صفحه شطرنجی قسمت مربوطه به کوهها کامل شود. سپس از دانشآموزان بخواهید به همین ترتیب بقیهٔ شکل را کامل کنند. در پایان از آنها بخواهید مربع شگفت انگیز 6×6 را کامل کنند.
توصیههای آموزشی
1- بهتر است دانشآموزان از رنگهای مختلف با توجه به تصویر بالای صفحه استفاده کنند تا شکل مشابه حاصل شود.
2- در هنگام پیدا کردن نقاط یا خطهای مشابه میتوان از شمردن خانهها (مربعها) و یا ضلع استفاده کرد. برای مثال درب خانه 1×3 است. یا درب یک مربع با پنجره فاصله دارد.
3- در حل تمرین مربوط به مربع شگفت انگیز کشف ترتیب کامل کردن خانه اهمیت زیادی دارد. در صورتی که کار به ترتیب انجام شود، تمام مربعها یکی پس از دیگری به دست میآید.
